Làm sao để chọn được ấm Tử Sa phù hợp?

Có một phép thuật tuyệt vời trong dụng cụ pha trà của Nghi Hưng và bạn càng đi xa trên một con đường trà, bạn càng phải lòng những chiếc ấm Tử Sa của họ. Đôi khi, tôi phải thú nhận, tôi chọn trà tôi sẽ uống vào ngày hôm đó không dựa trên mùa, dịp hay các yếu tố khác, mà chỉ đơn giản là vì chiếc ấm trà mà tôi muốn vuốt ve và ngắm nhìn hôm đó! Những chiếc ấm đã trở thành những người bạn thân yêu, và thật lòng tôi thỉnh thoảng thấy nhớ chúng.

Tôi chân thành hy vọng rằng bài viết này sẽ truyền cảm hứng cho bạn để tham gia và bắt đầu khám phá thế giới tuyệt vời của ấm Tử Sa, học cách đánh giá vẻ đẹp thẩm mỹ, khám phá tác dụng kỳ diệu mà chiếc ấm mang lại cho trà.

Trong bài viết này, tôi hy vọng sẽ giải quyết 2 chủ đề chính luôn xuất hiện khi một người bắt đầu tìm hiểu về ấm Tử Sa để pha trà. Đầu tiên, làm thế nào để chúng ta chọn một chiếc ấm Tử Sa phù hợp? Chúng ta sẽ khám phá các loại đất sét và tại sao chúng quan trọng, cũng như hình dạng và thiết kế của ấm và ảnh hưởng của nó đối với việc chuẩn bị trà. Câu hỏi thứ hai thường gặp ở hầu hết những người mới bắt đầu là về việc sử dụng loại ấm nào cho loại trà nào?


Cuối bài viết, chúng tôi cũng hướng dẫn cho các bạn cách gia vị cho ấm Tử Sa mới mua, có kèm Video hướng dẫn.

Làm thế nào để chọn một ấm Tử Sa phù hợp?

Để bắt đầu nói về việc chọn một ấm trà, tôi muốn bắt đầu bằng cách đề cập đến việc thường có một câu chuyện hoặc cơ duyên liên quan đến việc tìm kiếm chiếc ấm của bạn. Ta từng nghe câu nói “khi ta tìm kiếm chiếc lá, chiếc lá tìm kiếm ta”, chúng ta cũng có thể nói rằng “khi ta tìm kiếm ấm trà, ấm trà tìm kiếm ta”. Những chiếc ấm tốt nhất được tìm thấy thông qua du lịch, tình bạn và sự hào phóng, gặp gỡ người thợ gốm hoặc anh ấy hoặc một câu chuyện làm phong phú chiếc ấm, tạo ra nó với một sự quyến rũ và phát sáng vượt ra ngoài hình thức của nó.

Khi một con người học cách kết nối lại với thiên nhiên, cảm nhận được càng nhiều điều hơn về thế giới, tưới nước cho thế giới quan bụi bặm, vô hồn mà ta được nuôi dưỡng và cho phép cuộc sống xanh phát triển trở lại. Thế giới sống bắt đầu sống lại; thế giới vô tri vô giác mà ta được xã hội hóa để thấy trở về với hơi thở, sống lại những năm tháng thơ ấu.

Nếu bạn để trà vào lòng, trà sẽ giúp bạn nhìn thấy thiên nhiên trong vạn vật: nhìn vào thức ăn và nhìn thấy mặt trời, mưa và đất, cũng như công việc của người nông dân; nhìn vào một chiếc cốc và nhìn thấy cát, bãi biển và những con sóng đại dương bất tận đã tạo nên nó qua nhiều thế kỷ; và tất nhiên, để nhìn sâu hơn vào ấm pha trà và thấy một người bạn sống làm từ quặng được hình thành qua hàng triệu năm, được khai thác và nghiền, tạo hình và điêu khắc vào chiếc ấm này. Khi bạn đứng lại, bạn nhận ra rằng thực sự phải mất hàng triệu năm để làm nên chiếc ấm Tử Sa của bạn.

Đất Sét

Đất sét đóng một vai trò rất lớn trong chất lượng của một ấm trà, có lẽ nhiều hơn bất kỳ yếu tố nào khác. Nhiều khi chọn một chiếc ấm Tử Sa cổ, chúng ta phải xin lỗi về thiết kế và thường tha thứ cho các vấn đề thẩm mỹ (thậm chí có thể là bị sứt hoặc vết nứt), nhưng chúng tôi làm như vậy vì đất sét của những chiếc ấm này tốt hơn nhiều.


Có ba họ lớn của đất sét Nghi Hưng (Yixing) là: zisha – Tử Sa (紫泥, tím-cát), Hongni – Hồng Sa (紅泥, đất sét đỏ) và duanni – Đoàn Sa (段泥, đất sét màu vàng, xám và xanh lá cây).


Đất sét Tử Sa đã kết hôn với trà từ nhiều thế kỷ trước và đất sét Tử Sa đã làm cho Nghi Hưng trở thành “Thành phố ấm trà” (đôi khi còn được gọi là “Thành phố Tử Sa”).


So với hai thành viên khác, Tử Sa làm cho nước trà mịn và sáng hơn. Một ấm Đoàn Sa chất lượng có thể là tốt để pha trà xanh, trà trắng hoặc hoàng trà. Ấm Hồng Sa thường rất đẹp cho ô long oxy hóa nhẹ, do hàm lượng sắt cao. Tuy nhiên, đối với hầu hết các loại trà, trong hầu hết các tình huống, chính ấm Tử Sa là loại tốt nhất.

Ban đầu, chỉ có quặng đá Tử Sa được sử dụng để làm ấm trà. Vào thời nhà Minh (1368 – 1644), tất cả các ấm trà đều rất lớn và không thể sử dụng Hồng Sa để làm những cái ấm lớn như vậy, vì hình dạng sẽ cong vênh trong lò nung. Do đó, chỉ có Tử Sa được khai thác cho ấm trà. Tử Sa là một loại quặng phong phú hơn nhiều, Hồng Sa và Đoàn đều bị thiếu một số khoáng chất và hợp chất có trong quặng zisha.

Đất sét là khía cạnh khó khăn nhất của việc mua và đánh giá ấm trà.
Ngày nay, khi các mỏ quặng chính hãng của Nghi Hưng và đất sét được chế biến từ nó đã trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn. Những người thợ gốm đã tập trung ngày càng nhiều vào hình thức; họ đã bắt đầu tìm kiếm quặng và đất sét thay thế từ các vùng khác của Giang Tô và thậm chí là An Huy để tạo ra những chiếc ấm trà.

Đối với họ, ấm Nghi Hưng thiên về kỹ thuật nhiều hơn là về quặng. Những gì làm cho một ấm trà , họ nghĩ, là phương pháp được sử dụng để làm cho nó, cũng như kiểu dáng và hình dạng. Miễn là ấm có màu tương tự như quặng truyền thống của Nghi Hưng, họ không bận tâm đến việc nó đến từ đâu. Và phần lớn màu sắc có thể đạt được trong những ngày này bằng cách thêm oxit sắt.
Đây là một vấn đề nghiêm trọng!

Rất thường xuyên, chúng tôi gặp những người yêu trà, những người hỏi chúng tôi rằng ấm Tử Sa có phải là cường điệu không. Họ bắt đầu với một chiếc ấm sứ, hoặc có lẽ là một loại gốm khác, và sau đó lấy một ấm trà Tử Sa mua trực tuyến hoặc trong một chuyến đi đến Trung Quốc. Sau khi trở về nhà, họ thử cái ấm mới và thấy nó thực sự không khác gì những cái khác của họ. (Một số người thậm chí còn nói với chúng tôi điều đó còn tệ hơn!) Và điều này có thể đúng: có thể là đất sét từ những nơi ngẫu nhiên ở Giang Tô hoặc An Huy, thường được pha trộn với bột từ khắp nơi, không tốt cho trà như ấm sứ tinh khiết hoặc các loại gốm sứ khác.

Chúng tôi hy vọng điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có được một ấm Tử Sa chính hãng, được làm từ quặng thật. Chính điều này mới sẽ thay đổi chất lượng trà của bạn.

Có nhiều loại quặng trong mỗi gia đình (zisha, hongni và duanni). Từ lâu, các bậc thầy đã giỏi hơn rất nhiều trong việc trộn quặng, không chỉ về mặt thẩm mỹ, mà còn về tác dụng đối với trà. Đó là một nghệ thuật sâu sắc và rộng lớn, qua nhiều thế kỷ lịch sử, các truyền thống ngành nghề được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Đây là cận cảnh của ấm Tử Sa chính hãng (bên trái) so với ấm sử dụng đất sét từ các nguồn khác cộng với oxit sắt để làm cho nồi có màu đỏ hơn (bên phải). Nhìn kỹ sẽ giúp ta hiểu một vài điều:

Trước hết, bạn có thể thấy tại sao nó được gọi là đất sét “cát tím”, vì có những hạt cát trong suốt. Có lẽ khi nhìn vào điều này, chúng ta có thể bắt đầu hiểu tại sao đất sét này hoạt động với trà rất kỳ diệu. Vì các ấm của Nghi Hưng đến từ quặng đá sần sùi, trái ngược với đất sét, và được chế biến, thay vì chỉ ném lên bàn quay, ấm thành phẩm gần với nguyên tố đất như một chiếc bình gốm.


Điều thứ hai bạn có thể nhận thấy bằng cách nhìn vào đất sét chi tiết như vậy là đất sét thông thường có ít hạt hơn, bởi vì nó đến từ đất sét, không phải quặng chế biến thành đất sét.


Cuối cùng, mặc dù độ phóng đại không đủ để nhìn thấy rõ lỗ khí, bạn có thể thấy Hồng Sa nhẵn hơn và mịn hơn nhiều. Nó thở ra ít hơn, không giữ nhiệt tốt và do đó không lý tưởng cho hầu hết các loại trà. Nó bóng hơn và ít tự nhiên hơn nhiều so với đất sét Tử Sa đích thực. (Lưu ý: Các đốm đen trong Tử Sa thực sự là các mẩu sắt bị nóng chảy trong quá trình nung.)


Thiết kế của ấm Tử Sa

Thiết kế của một chiếc ấm đề cập đến dáng ấm, nắp đậy và vòi ấm.

Dáng ấm là một chủ đề rộng, mang tính chủ quan vì liên quan đến tính thẩm mĩ nên khó thảo luận. Nhưng nó lại là yếu tố quan trọng hàng đầu để chọn ấm Tử Sa, đặc biệt là đối với những người mới.


Từ thời xa xưa khi có ba loại hình thái của ấm trà: Đơn giản và dành riêng cho pha trà mà không cần quan tâm đến tính thẩm mỹ; những chiếc ấm được làm bởi những bậc thầy có sự cân bằng tinh tế về hình thức và chức năng và cuối cùng, những chiếc ấm hoàn toàn nghệ thuật và được làm để được ngưỡng mộ hơn là sử dụng.

Cá nhân, tôi đồng ý với Lục Vũ, người đã nói trong Kinh trà (茶 經), “Tinh thần của trà là thanh đạm.”


Tôi thích những ấm trà khiêm nhường, mộc mạc. Tôi nghĩ rằng vẻ đẹp và vinh quang của ấm Tử Sa Nghi Hưng được thể hiện rất đẹp trong chiếc ấm mộc mạc, pha trà ngon và mang lại ánh sáng cho những khoảnh khắc đơn giản và bình thường trong cuộc sống.


Một cơ thể tròn mở ra một chút ở giữa luôn là hình dạng lý tưởng cho tất cả các loại trà, vì vậy nếu bạn đang tìm kiếm một loại ấm chung để sử dụng với tất cả các loại trà, hoặc không chắc chắn về hình dạng nào để sử dụng, luôn luôn tìm kiếm một cơ thể tròn đẹp mở rộng ra một chút ở giữa, vì nó sẽ tạo ra loại trà tốt nhất.

Ấm Tử Sa
Một chiếc ấm Tử Sa cổ với vẻ đẹp mộc mạc

Một ấm trà được làm tốt sẽ cảm thấy như nó là một phần của bàn tay của bạn. Nó sẽ đính kèm với bạn khi bạn nhặt nó lên, như thể nó được tạo ra để sử dụng. Những chiếc ấm tốt nhất thực sự có cảm giác như chúng được làm cho bàn tay của bạn, vươn lên thật nhẹ nhàng và thoải mái. Có một kết nối ngầm, giống như một lực hút từ tính, khi bạn cầm cái ấm bằng một tay và từ từ đưa nó về phía bàn tay còn lại. Chúng chụp vào nhau cân bằng một cách hoàn hảo. Điều này nghe có vẻ quá siêu hình, nhưng có một cảm giác thực sự của sự kết nối.

Người ta thường cho rằng những chiếc ấm được chế tạo tốt nên có nắp đậy thật kín. Các nhà sản xuất ấm trà cố gắng đạt được điều này và người mua thường kiểm tra khi họ đang đánh giá một chiếc ấm. Tuy nhiên, tôi luôn tự hỏi tại sao những chiếc ấm cổ ít có nắp đậy chặt chẽ như vậy, đặc biệt khi xem xét cả thợ thủ công và nhà sưu tập hiện đại thường nói rằng tài năng và kỹ năng của tổ tiên của họ vượt xa thời kỳ hiện đại. Theo thời gian, tôi bắt đầu nhận ra rằng một nắp đậy chặt ảnh hưởng đến việc rót nước trà. Thông thường, lượng không khí nhỏ đi vào lỗ trên nút hoặc nắp là không đủ. Tôi thậm chí còn nhận thấy một số giáo viên pha trà mở nắp khi rót, đặc biệt là với các loại trà như Phổ Nhĩ Sống, khi bạn muốn gạn nước trà càng nhanh càng tốt để tránh trà bị quá đắng.


Vì các ấm hiện đại thường được tạo ra với lý tưởng là nắp đậy kín, những người pha trà này đã tự nhiên thấy rằng việc nghiêng nắp ở cuối dòng chảy tăng lên. Rõ ràng, việc có nhiều không khí hơn vào nắp giúp kiểm soát tốt hơn cho việc rót trà.

Tất nhiên, vòi ấm cũng quan trọng trong pha trà. Hình dạng vòi sẽ ảnh hưởng đến phạm vi khoảng cách mà ấm trà đổ ra cũng như tốc độ của dòng chảy. Vòi ấm yêu thích của tôi là loại lớn (vòi đại bác) vì chúng có khả năng kiểm soát lớn nhất đối với khoảng cách và dòng chảy của nước trà. Các vòi khác có khoảng cách và tốc độ hạn chế hơn nhiều.
Thật tuyệt khi ấm trà có bộ lọc tích hợp, một ấm trà tốt thường có các lỗ ở bộ lọc tròn đều và cân xứng đẹp mắt.

Đây là một số tính năng thiết kế chúng tôi tìm kiếm trong một ấm trà tốt.
Thêm một ít nước vào một cái ấm bạn đang xem xét và cảm nhận sự cân bằng, quan sát nước rót – khoảng cách và tốc độ của nó.

Ấm Tử Sa nào cho loại trà nào?

Khi thảo luận về việc sử dụng loại ấm nào cho từng loại trà, trước tiên chúng ta nên thảo luận về một ý tưởng hơi sai lầm mà nhiều người mới sử dụng trà gongfu thường gặp, đó là bạn phải có một ấm trà cho mỗi loại trà. Ấm Nghi Hưng không tráng men, và có cấu trúc hai lỗ, có nghĩa là lỗ chân lông của ấm hấp thụ tinh dầu của trà và “lên nước” theo thời gian, trở nên sáng hơn, đẹp hơn và chứa đầy tinh thần trà. Điều đó cũng có nghĩa là sau một thời gian dài và nhiều buổi trà, ấm sẽ có thể biến nước thường trở nên mịn màng, tươi sáng và đầy hương thơm cuộc sống- giống như uống trà. Quá trình này là tuyệt vời. Thực tế đó là một trong những niềm vui lớn của một người yêu trà. Và điều này có nghĩa là bạn sẽ cần một ấm cho mỗi loại trà bạn uống. Nhưng theo tôi, điều đó không thực sự cần thiết. Đó chỉ là phần giá trị tăng thêm, niềm vui của bạn với trà mỗi ngày mới là thực sự quan trọng.

Nếu bạn chỉ có một ấm, không nhất thiết phải chỉ định một loại trà. Bạn có thể sử dụng ấm duy nhất của bạn cho tất cả các loại trà. Để làm như vậy, bạn nên tuân theo hai nguyên tắc:
– Thứ nhất, bạn nên nghiêm ngặt về việc không bao giờ để trà ngâm lâu trong ấm. Làm sạch ấm ngay sau một buổi trà. (Nếu bạn có một riêng ấm cho mỗi loại trà, bạn có thể ngâm lá trà lâu trong ấm. Thực tế, điều này giúp lên nước cho ấm trà.)
– Thứ hai, bạn nên cọ rửa nó sau mỗi sáu tháng hoặc lâu hơn (tùy thuộc vào số lượng trà bạn uống). Bạn có thể sử dụng các dụng cụ mềm để làm sạch các vết bám trong lòng ấm.
Sau đó, khi bạn đã có thể tích lũy ấm, bạn có thể bắt đầu phân tách chúng theo loại trà. Ví dụ, sau khi bạn nhận được ấm thứ hai, bạn có thể chia một cho loại trà nhẹ (như oolong xanh hoặc Phổ Nhĩ sống) và một cho trà đỏ (như oolong đỏ hoặc Phổ Nhĩ chín).

Chúng tôi thực hành không phải là người tích trữ, thu thập quá nhiều ấm mà sẽ không bao giờ sử dụng đến. Nhiều chiếc ấm chỉ ngồi trên kệ của bạn và bám bụi, có thể là một báu vật cho người yêu trà mới bắt đầu – họ sẽ tôn vinh bằng cách chăm sóc nó với sự tôn trọng sâu sắc và sử dụng nó mỗi ngày. Một ấm trà tốt có nghĩa là được sử dụng. Giống như cây trà (ngay cả cây dại) cũng không phát triển mạnh khi mọi người không đến thăm chúng, chăm sóc và tỉa lá. Tương tự, một chiếc ấm sẽ không phát sáng nếu không có tình yêu của một người bạn và dòng trà đẹp qua đó.

Vì lý do này , chúng tôi khuyên bạn tuân thủ nguyên tắc “mười ấm“, bạn sẽ không chỉ ngăn mình khỏi những chi tiêu không cần thiết hoặc tự mình thu thập những chiếc ấm mà bạn sẽ không bao giờ sử dụng, bởi vì mỗi lần bạn đi mua sắm ấm trà, bạn sẽ có để tự hỏi, “Cái nào trong số mười ấm của tôi sẽ thay thế cái này?” Sau đó, nếu nó không thực hiện tốt vai trò hơn ấm bạn đã có, bạn sẽ để nó lại trong cửa hàng cho một người khác. Nếu nó hoạt động tốt hơn theo một cách nào đó, thì bạn có thể mang nó về nhà, và tặng chiếc ấm cũ cho bạn bè hoặc bán nó để giúp trả tiền cho cái mới. Bằng cách này, toàn bộ bộ sưu tập của bạn sẽ từ từ cải thiện, phát triển thành một buổi tụ tập ấm trà ngày càng ngon hơn và tinh tế hơn!

Ấm Tứ Sa dáng tròn

Oolong dạng viên là tốt nhất trong một ấm trà dáng tròn hoàn hảo. Chúng cần rất nhiều chỗ để nở ra và cần được chăm sóc trong vài lần hãm đầu tiên để chúng không lăn qua phía vòi và nở không đều. Chúng tôi muốn tất cả các viên trà mở đồng thời trong một bản giao hưởng của hương vị và năng lượng trà. Ấm trà tròn và nhã nhặn có thể giúp tạo điều kiện này.

Oolong lá rời, tốt nhất trong các ấm phẳng, rộng với miệng ấm lớn. Những chiếc lá này lớn và dễ gãy, vì vậy một miệng ấm lớn giúp bạn dễ dàng cho chúng vào trong ấm mà không làm gãy lá. Hình dạng rộng, phẳng có nghĩa là những chiếc lá có thể mở đồng đều và sẽ không di chuyển quá nhiều.

Ấm cho trà đỏ

Trà đỏ làm tốt nhất trong các ấm cao, vách dày. Trà đỏ thường được ủ tốt nhất trong thời gian dài, và những chiếc ấm cao, dày này bảo tồn nhiệt đồng thời cho phép lá trà nổi lên, nở đồng đều và cung cấp một loại trà mịn, sáng và ngọt.

Khi pha trà gongfu nhẹ, như trà trắng, trà xanh hoặc trà vàng, chúng tôi thích một ấm Đoàn Sa nhỏ và bẹt. Những loại trà này là nhiều hơn về hương thơm và thường được phục vụ ở nhiệt độ thấp hơn, vì vậy việc giữ nhiệt và độ mịn của ấm tử sa tốt là ít quan trọng. Một ấm Hồng Sa mỏng, từ đất sét tốt có thể được sử dụng để ủ loại oolong nhẹ. Đối với điều này, một chiếc ấm tròn dĩ nhiên sẽ là lý tưởng cho các loại trà dạng vo viên, và một chiếc ấm rộng, phẳng với miệng lớn sẽ tốt cho loại Ô Long lá rời như trà Bao Chủng.

Để tìm hiểu về sự khác nhau giữa các loại trà, các bạn tham khảo thêm bài viêt: 5 loại trà phổ biến và cách phân biệt

Làm gì đầu tiên với ấm Tử Sa mới?

Sau khi chọn mua được ấm trà Tử Sa thích hợp, ấm mới của bạn vẫn chưa sẵn sàng để pha trà vì thường có mùi hoặc bám bụi. Có nhiều cách để làm sạch và khử mùi cho ấm, các bạn có thể làm theo hướng dẫn sau:

– Bước 1: Nhẹ nhàng rửa sạch ấm với cọ mềm hoặc rửa bằng vòi nước để sạch bụi bẩn. Sử dụng nước lạnh trong bước đầu tiên này.

– Bước 2: Sử dụng một cái nồi sạch, cho nước lạnh vào rồi bỏ ấm trà và nắp vào ngập trong nước đun nhỏ lửa khoảng 60 phút. Bước này giúp khử mùi đất cũng như khử trùng cho ấm. Nước trong nồi sẽ dần chuyển sang màu hơi vàng đục. Nhớ đun nhỏ lửa để tránh ấm trà bị rung lắc mạnh trong nước sôi, dễ gây nứt vỡ

Sau bước này ấm trà của bạn đem ra để ráo và lau khô bằng khăn sạch là đã có thể sử dụng.

Bước tiếp theo, dành cho người muốn gia vị cho ấm trà của mình để dành pha một loại trà duy nhất, còn hay gọi là luyện ấm

– Bước 3: Cho trà và ấm trà chung vào nồi nước lạnh và đun trong 90 phút. Bước này giúp cho ấm trà ngấm hương trà.

Một lần nữa, chúng tôi nhắc nhở các bạn vặn nhỏ lửa trong suốt quá trình để tránh làm nứt mẻ ấm.

– Bước 4: Xong bước trên, ấm trà của bạn đem ra để ráo và lau khô bằng khăn sạch là hoàn thành gia vị cho ấm trà tử sa.

Còn bây giờ thì, còn chần chờ gì nữa mà không pha ngay một ấm trà nào!

Các bạn có thể xem chi tiết các bước của quá trình luyện ấm trong Video bên dưới

Hướng dẫn luyện ấm Tử Sa mới trước khi sử dụng để pha trà

Chúng tôi chân thành cảm ơn các bạn đã theo dõi chủ đề thảo luận được nhiều người quan tâm về ấm Tử Sa . Hy vọng bài viết là hữu ích dành cho các bạn!

Đọc thêm câu chuyện thú vị về nguồn gốc của ấm Tử Sa đầu tiên tại: Gong Chun – Nơi huyền thoại bắt đầu!

Nguồn tham khảo: https://en.wikipedia.org/wiki/Yixing_ware

Share this with love

2 Comments

  • Than Posted 20 Tháng Tám, 2019 3:53 sáng

    Chủ đề này tôi rất quan tâm. Tôi có đọc nhiều bài viết rất thú vị của bạn. Cảm ơn rất nhiều.

  • Thanh Hiệp Posted 21 Tháng Mười Một, 2019 10:44 sáng

    Thấm thía được nhiều điều. Cảm ơn bạn!

Thêm bình luận

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Gọi ngay

viVietnamese
viVietnamese